W poniedziałek 9 listopada Niemcy obchodzą datę, którą nazywają „dniem przeznaczenia”. W całym kraju odbywają się uroczystości upamiętniające pogromy Żydów z 1938 roku oraz otwarcie Muru Berlińskiego w 1989 roku. Tego samego dnia politycy rozmawiają też o kandydaturze na prezydenta.
Dzień, który łączy tragedię i radość
9 listopada w historii Niemiec zapisał się trzykrotnie. W 1918 roku upadła monarchia, w 1938 roku naziści rozpętali falę antysemickiej przemocy, a w 1989 roku otwarto granicę między wschodnią i zachodnią częścią Berlina.
Podczas pogromów z nocy 9–10 listopada 1938 roku zginęło co najmniej 91 osób narodowości żydowskiej. Tłumy demolowały żydowskie sklepy i podpaliły setki synagog. Nazwa „noc kryształowa” coraz rzadziej się dziś pojawia, bo uważa się, że łagodzi ona ciężar tego, co się wtedy stało. Obchody mają w tym roku 88. rocznicę.
Prezydent Frank-Walter Steinmeier złoży wieniec i wygłosi przemówienie w Weimarze, przy miejscu pamięci po obozie koncentracyjnym Buchenwald. Gmina żydowska w Berlinie przez cały dzień będzie odczytywać nazwiska żydowskich ofiar nazizmu. Kanclerz Friedrich Merz weźmie udział w uroczystości w Monachium z okazji 20-lecia synagogi Ohel Jakob, otwartej dokładnie 68 lat po zniszczeniu głównej synagogi miasta.
Wspomina się także upadek muru, który przez 28 lat otaczał Berlin Zachodni. Główne uroczystości odbędą się przy Pomniku Muru Berlińskiego. Steinmeier spotka się w Weimarze z dawnymi wschodnioniemieckimi działaczami opozycji, a premier Brandenburgii Dietmar Woidke zaprosił na obchody do Cottbus. Merz napisał na platformie X:
„Wolność i demokracja nigdy nie są dane raz na zawsze – bronmy ich w Niemczech i w Europie” – napisał Friedrich Merz.
Ilse Aigner kandydatką na prezydenta
Chadecy kanclerza Merza mają oficjalnie zgłosić kandydaturę Ilse Aigner, przewodniczącej bawarskiego parlamentu krajowego. Ma 61 lat i należy do CSU, bawarskiej siostrzanej partii CDU, która poparła jej kandydaturę razem z CDU. Według agencji AFP, powołującej się na źródła partyjne, wsparcie zadeklarował też zarząd SPD, czyli koalicyjnego partnera chadeków. Poparcie wyrazili również politycy Zielonych.
Wybory odbędą się 30 stycznia w Zgromadzeniu Federalnym. Jeśli Aigner zostanie wybrana, będzie pierwszą kobietą na czele państwa niemieckiego i pierwszą osobą z CSU na tym stanowisku.
Proces w Dreźnie i dane o handlu
W Dreźnie trwa proces ośmiu mężczyzn podejrzanych o przynależność do neonazistowskiej organizacji „Sächsische Separatisten”. Prokuratura twierdzi, że grupa, posługująca się skrótem „SS”, planowała obalenie demokratycznego ustroju, zaczynając od zbrojnego przejęcia władzy w Saksonii. Oskarżeni są m.in. o przygotowywanie zdrady stanu w ramach organizacji terrorystycznej. Zatrzymano ich w listopadzie 2024 roku podczas międzynarodowych akcji w Niemczech, Austrii i Polsce. Od tego czasu przebywają w areszcie. Proces rozpoczął się w styczniu i ma potrwać do grudnia.
Dobre wieści napłynęły z gospodarki. Według Destatis niemiecki eksport wzrósł we wrześniu o 2% w porównaniu z sierpniem, choć ekonomiści prognozowali tylko 0,5%. Import zwiększył się o 4,2%. W ujęciu rocznym eksport poszedł w górę o 7,6%, a sprzedaż do USA była o 10,3% wyższa.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Dla Polaków 9 listopada jest przede wszystkim przypomnieniem, jak blisko siebie leżą w europejskiej historii data zbrodni i data wolności. Upadek muru w 1989 roku należy do tej samej fali zmian, która objęła także Polskę.
- Wybór prezydenta Niemiec ma głównie rolę reprezentacyjną, ale kandydatka poparta przez szeroką koalicję partii pokazuje, jak wygląda polityczny środek w naszym najbliższym zachodnim sąsiedztwie.
- Sprawa z Drezna dotyczy też Polski, ponieważ część zatrzymań w 2024 roku przeprowadzono właśnie u nas.
- Dobre dane o niemieckim eksporcie i imporcie mają znaczenie także dla polskich firm, bo gospodarki obu krajów są ze sobą silnie powiązane.
Źródło: DW – „Germany news: Germany marks fateful date of November 9”